Badania artystyczne: technologie

„Technologie” to druga odsłona cyklu rozmów z osobami działającymi na pograniczu sztuki i nauki. W każdym odcinku prezentowane są artystyczno-badawcze praktyki, które – choć wywodzą się z różnych dziedzin, instytucji i środowisk – łączy zainteresowanie podobnym obszarem wiedzy i doświadczenia. Na tę odsłonę składają się wywiady z Przemysławem Jasielskim oraz Moniką Popiel.

Na potrzeby cyklu przyjmuję szerokie rozumienie badań artystycznych – jako praktyk tworzenia wiedzy i dzielenia się nią, które powstają na pograniczu nauki, sztuki i aktywności społecznej. Choć tego typu działania rozwijają się w Polsce od lat i wyrastają z lokalnych tradycji transdyscyplinarnego myślenia – jak neoawangarda czy sztuki społeczne – to wciąż pozostają marginalizowane w instytucjonalnym i krytycznym obiegu. Ich twórcy i twórczynie często pracują bez wynagrodzenia, finansując badania z własnych środków. Cykl „Badania artystyczne” powstaje z niezgody na ten stan rzeczy. Mam nadzieję, że nasze rozmowy przyczynią się choć trochę do zwiększenia widoczności tych praktyk i wzmocnienia głosu tych osób w walce o godne warunki pracy.

Zapraszając do rozmów osoby z różnych środowisk, chciałabym pokazać polskie badania artystyczne w całej ich metodologicznej różnorodności. Zależy mi także na przyjrzeniu się instytucjonalnym i ekonomicznym warunkom ich powstawania. W oparciu o autonarracje artystycznych badaczek będziemy szukać osadzonego w lokalnym kontekście języka opisu ich praktyk, uwzględniając specyfikę badań artystycznych w Polsce. Porozmawiamy też o doświadczeniu zajmowania pozycji „pomiędzy” różnorodnymi porządkami – instytucjonalnymi, epistemologicznymi, dyscyplinarnymi – zastanawiając się nad jej politycznym potencjałem.

Zachęcam osoby czytające cykl do spojrzenia na polskie badania artystyczne jako na źródło alternatywnych sposobów tworzenia wiedzy – takich, które podważają dominujące normy epistemiczne. Podążając za opowieściami artystycznych badaczek, warto zadać sobie pytanie: jakie sposoby współmyślenia i poznawania świata są możliwe – choć wciąż nie znajdują miejsca w tradycyjnych instytucjach edukacyjnych, naukowych i artystycznych?

W numerze 6/2025 w ramach odsłony "Badania artystyczne: ekologie" ukazały się wywiady z Julią Krupą oraz kolektywem Centrala.

Cykl powstaje w ramach realizowanego przez Annę Majewską grantu MNiSW „Artystyczno-badawcze praktyki tworzenia wiedzy”.