pobierz pdf (4.09 MB)Ciągle wojna
Kornelia Sobczak
Nad całością wędrówki przez kilkanaście sal wystawy unosi się duch uniwersalności tragicznych doświadczeń ludności świata w latach trzydziestych i czterdziestych: doświadczenia przesiedleń, uchodźstwa, doświadczenia deprywacji ekonomicznej, głodu, ubóstwa, konieczności erzacu wszystkiego, od herbaty, przez mydło, po ręce do pracy, doświadczenia bezdomności i zniszczenia substancji materialnej i duchowej, doświadczenia sieroctwa i więzienia.
Historia wcielona
Ciała niepodległe, ciała podstawione
Joanna Crawley
Pośród kilkudziesięciu projektów powstałych w setną rocznicę Powstania Wielkanocnego, które wstrząsnęło Dublinem 24-29 kwietnia 1916 roku publiczność w całej Irlandii miała okazję oglądać rozmaite dramatyzacje tamtego tygodnia. Wstawiano nowe teksty ukazujące „powstanie z perspektywy kobiet”, „powstanie z perspektywy prowincji”, „powstanie z perspektywy dzieci”. Pośród tych widowisk spektakle These Rooms ANU Productions i teatru tańca CoisCéim oraz It’s Not Over THEATREclub miały szczególny charakter.
Nie w tym zeszycie. „Polskie” nekroperformanse Wacława Niżyńskiego
Wojciech Klimczyk
Jeśli przyjmiemy, że Wacław Niżyński był Polakiem, co to oznacza dla naszego myślenia o polskości? Podjęcie próby odpowiedzi na tak postawione pytanie oznacza konieczność popatrzenia na polskość nie w porządku systematycznie klasyfikowalnych etykiet, ale w kategoriach performatywnych – aktywnego wadzenia się jednostki z samą sobą, dynamicznego kreowania tożsamości a nie jej posiadania.
Katarzyna Dudzińska, Katarzyna Sierakowska
Rozmowa Katarzyny Dudzińskiej i Katarzyny Sierakowskiej o książce Doroty Sajewskiej Nekroperformans. Kulturowa rekonstrukcja Teatru Wielkiej Wojny (2016).
Po bandzie
Moja wspólna krzywda
Marek Beylin
Przypadek Śląska
Nasza jest noc
Piotr Rowicki
Sztuka dzieje się na kilku planach historycznych: współcześnie, podczas II wojny i tuż po wojnie. Opowiada o Świętochłowicach na Górnym Śląsku, gdzie na terenie obecnych ogródków działkowych utworzono w 1943 niemiecki obóz koncentracyjny, filię Auschwitz. Od stycznia do listopada 1945 mieścił się tam polski obóz koncentracyjny „Zgoda”, gdzie okrutnie traktowano niemieckich jeńców wojennych, ale też wielu Ślązaków, Polaków i innych oskarżanych o kolaborację z Niemcami. Piotr Rowicki warstwowo nakłada na siebie relacje i głosy, by skonfrontować wypartą pamięć ze świadectwami zbrodni. Dramat wpisuje się w źle obecnie widziany nurt „pedagogiki wstydu”, pokazując Polaków także jako oprawców lub obojętnych świadków, a nie tylko jako wojenne ofiary.
Po sezonie grillowym
Rozmowa z Piotrem Rowickim
Ogródek na kościach
Bartosz Żurawiecki
Odkąd obecne władze RP, traktujące politykę historyczną jako jeden ze swoich priorytetów, dokonały jawnego zamachu na niezależność Polskiego Instytutu Sztuki Filmowej, zwalniając przed końcem kadencji jego szefową, twórcom nie pozostaje nic innego, jak ustawić się po którejś ze stron barykad. Daje to pewną nadzieję, że pojawi się wreszcie u nas kino wyraziste ideowo, nie uciekające, jak dotąd, w drobnomieszczański „złoty środek”. Na razie jednak straty są większe niż korzyści. Staliśmy się zakładnikami banału.
Glück auf!
Igor Jarek
W przyczepie kempingowej pod lasem mieszka Walter Goj, dawniej mechanik w kopalni, obecnie kloszard. Broni się przed eksmisją, odkąd jego działkę przejął koncern energetyczny. Alchemik, punkowiec, guru dla zbuntowanych nastolatków, nie zgadza się na kapitalistyczne przemiany i żyje śląskim folklorem oraz własnym mitem. Kiedy wszyscy się od niego odwrócą, pozostanie mu tylko przywołanie duchów kopalni i rzucenie klątwy. Sztuka łączy humor i brawurowy język z ostrą diagnozą społeczną, ale można ją też odbierać jako elegię dla górniczego Śląska.
Muzeum ostatniego górnika
Rozmowa z Igorem Jarkiem
Performans tożsamościowy trzeba zacząć od nowa
Ewa Bal
Nie można już dzisiaj ukrywać, że teatr, a zwłaszcza teatr instytucjonalny na Śląsku, na równi ze szkolnymi i uniwersyteckimi programami historii uczestniczył w całym powojennym okresie w procesie wyrabiania w mieszkańcach Śląska przeświadczenia, że o ich pozycji na mapie kulturowej kraju przesądzała afiliacja do centrum narodowej kultury. Teatr przez długie lata pozostawał ślepy i głuchy na głosy Śląska i jego mieszkańców. Jak się jednak dzisiaj okazuje, te czasy mamy już za sobą.
Po przyjęciu
Komedia terroru
Tadeusz Bradecki
Reprodukcja biedy
Moje dziecko
Stojan Srdić
Przełożyła Dorota Jovanka Ćirlić
Opowieść o mieszkającej w Serbii rodzinie romskiej, w której bieda staje się usprawiedliwieniem dla molestowania seksualnego i ograniczenia praw nieletnich. Stojan Srdić ukazuje, jak bezradne są państwowe mechanizmy mające służyć pomocą słabszym, zwłaszcza gdy ofiara należy dodatkowo do nielubianej mniejszości etnicznej.
Nie tylko Romowie
Rozmowa z Wojciechem Woźniakiem
Rozmowa Piotra Olkusza z Wojciechem Woźniakiem. Dwa lata temu dobiegł końca europejski program Dekada na rzecz Romów w Europie – dziś jest on coraz częściej przedmiotem krytyk, gdyż mimo wysokiego budżetu trudno wskazać na trwałe rezultaty pomocy. Jak instytucje państwowe powinny sobie radzić z problemami wspólnoty romskiej? Czy należy ją traktować jako mniejszość narodową bądź etniczną, czy też zastosować podobne narzędzia, jak w wypadku walki z biedą?
Nawozy sztuczne
Głowa
Tadeusz Nyczek
Kontestacje i konteksty
Joanna Krakowska
Po 1989 roku stosunkowo szybko przyszedł moment, kiedy archiwum przestało być miejscem eksploracji, a stało się przedmiotem kreacji. Przestało być wyzwaniem badawczym i mozolnym, a stało się miejscem twórczości i tym samym polem bitwy i źródłem potężnych konfliktów. Archiwum ustanawiane w teatrze ma to do siebie, że udostępniając własne zasoby testuje jednocześnie ich efektywność narracyjną. Najlepszym na to przykładem jest Transfer! – przedstawienie emblematyczne dla zwrotu historycznego w polskim teatrze.
Łucja Iwanczewska
W polskim życiu przedstawieniowym czasu transformacji ciekawe są strategie kontestacji i projekty emancypacyjne na styku sztuki i społeczeństwa. A także oddziaływanie owych potencjalnych projektów na kształt wspólnot. Powstawanie odbiorczych wspólnot nie musi polegać na porozumieniu i wypracowaniu konsensusu – mogą się one ustanawiać przez odrzucenie, konflikt interesów, czy wyparcie. Strategie oporu i projekty emancypacyjne muszą być alternatywne wobec prawomocnych i dominujących scenariuszy kontestacyjnych.
Varia
Nowe sztuki:
SARAH RUHL How to Transcend a Happy Marriage
IGNACIO GARCÍA MAY Sofía
IGOR JAREK Kwiat paproci
