Déjà vue

Małgorzata Szpakowska

Blog

29 paź, 2019

19 października 2019 do Teatru Wybrzeże wkroczyła policja. Powodem był donos: przedstawienie groteski historycznej Mariana Pankowskiego Śmierć białej pończochy miało zawierać sceny demoralizujące, szczególnie niebezpieczne dla młodzieży. Dzielnicowi demoralizacji nie stwierdzili; co więcej, ustalili, że spektakl grany jest z klauzulą „od lat szesnastu”. Zatem ostatecznie nic się nie stało.

Jak i prawie pół wieku wcześniej. „Dialog” opublikował Śmierć białej pończochy w roku 1976. Bez świadomości ryzyka: w końcu sztuka o Jadwidze Andegaweńskiej i Jagielle ani nie podważała podstaw ustroju, ani nie szkodziła sojuszowi z ZSRR. Cenzura także nie miała zastrzeżeń. Oburzenie wybuchło dopiero na najwyższym szczeblu, na poziomie Komitetu Centralnego PZPR. Awanturę – podobno – wszczęła jakaś bardzo wysoko postawiona żona, która sztukę uznała za gorszącą. Na dywanik wezwano zastępcę redaktora naczelnego (partyjnego) i nie pamiętam już, czy także redaktora naczelnego (bezpartyjnego); obaj otarli się o dymisję. Zagrożony był także sam byt pisma. Ale wtedy też ostatecznie nic się nie stało.

Z niewielką różnicą. W 1976 roku o sztuce Pankowskiego orzekały najwyższe władze partii rządzącej. Dziś decyzję scedowano na policjantów. Czyż to nie dowód demokratyzacji?

Udostępnij

Małgorzata Szpakowska

Historyczka literatury i kultury polskiej, krytyczka literacki. W 1966 roku rozpoczęła studia doktoranckie na Wydziale Filozofii UW, które przerwało aresztowanie w marcu 1969 roku. W lutym 1970 roku skazana w procesie taterników na trzy lata, wyrok mocą amnestii zredukowano do półtora roku. Doktorat obroniła w 1975 roku w Instytucie Badań Literackich PAN, habilitowała się na Uniwersytecie Warszawskim w 1996 roku, od 2004 roku jest profesorem tytularnym. Od 1972 roku przez trzydzieści lat pracowała w redakcji „Dialogu”. Autorka książek: Światopogląd Stanisława Ignacego Witkiewicza (1976) - nagroda Kościelskich, O kulturze i znachorach (1983), Dyskusje ze Stanisławem Lemem (1996, 1997), Zakorzenieni, wykorzenieni (1997), Chcieć i mieć. Samowiedza obyczajowa w Polsce czasu przemian (2003), Teatr i bruk (2006), „Wiadomości Literackie” prawie dla wszystkich (2012).