w numerze:
Żeby nie
Drabina krzywdy, zazdrości i zapomnienia
JUSTYNA KOWALSKA-LEDER
Justyna Kowalska-Leder Drabina krzywdy, zazdrości i zapomnienia
Na stronie tytułowej dramatu Wyspa Chudych Karolina Maciejaszek umieściła informację, że jest on inspirowany historią obozu przy ulicy Przemysłowej w Łodzi. Obóz ten został wyodrębniony na terenie tamtejszego getta za pomocą wysokiego drewnianego parkanu w grudniu 1942 roku. Oficjalnie miał pełnić funkcje izolacyjne i wychowawcze w stosunku do kryminalistów w wieku od dwunastu do szesnastu lat. Jednak więziono w nim nawet dwuletnie dzieci pochodzące z Generalnego Gubernatorstwa oraz z terenów polskich włączonych do Trzeciej Rzeszy.
KAROLINA MACIEJASZEK
Autorka podejmuje temat traumy i postpamięci, opowiadając o byłym więźniu obozu dla dzieci z perspektywy jego córki – jako małej dziewczynki i dorosłej kobiety. Ojciec nieustannie wraca do swoich wspomnień i odgrywa w rodzinie okrutne obozowe zabawy, a córka próbuje się z tym uporać. Tragiczna, mało znana historia obozu pracy utworzonego w Łodzi na terenie getta wraca w prostych scenkach – widać w nich, jak teatralne są mechanizmy przemocy. W przejmującym epilogu występują starzy Ocaleni, którzy mentalnie pozostali na swojej „wyspie dzieci” niczym Piotruś Pan.
Czemu sobie to robię?
Rozmowa z Karoliną Maciejaszek
Wynurzenia
PEDRO PEREIRA
Stwarzanie świata
DIANA TAYLOR
Przełożyli Mateusz Borowski i Małgorzata Sugiera
Dwa rozdziały z książki Performance (wyd. Duke University Press 2016) – o nowych użytkach z performansu oraz o dyscyplinie badawczej, jaką jest performatyka.
Performans: archiwum konfliktu i archiwum utopii
JOANNA KRAKOWSKA, PIOTR MORAWSKI
Archiwum performansu to miejsce, gdzie można definiować konflikty i konstruować utopie. Wykorzystując konfliktującą moc archiwum, można sprawdzić, czy eskalując kryzysy można je przezwyciężać. Przywołane w artykule przykłady z Archiwum Performansu Muzeum Sztuki Nowoczesnej w Warszawie pozwalają na opisanie zarówno zaangażowania sztuki performansu, jak i na symulowanie zaangażowania, na ceremonialność i na spontaniczność, na wysublimowanie estetyczne i działanie odrazą, a wreszcie zarówno na skuteczność jego oddziaływania, jak i na wpisaną w performans bezsilność.
MAGDA LIPSKA
O genealogii performansu z ducha teorii Formy Otwartej Oskara Hansena. Grami wizualnymi praktykowanymi przez Hansena i jego studentów, przeniesionymi z pola dydaktyki na pole praktyki artystycznej, rozpoczęła się działalność prowadzonej przez absolwentów Hansena Galerii Repassage – pierwszej przestrzeni artystycznej poświeconej sztuce zdarzeń. Galeria, istniejąca w latach 1972–1981, mieściła się przy ulicy Krakowskie Przedmieście w bezpośrednim sąsiedztwie Uniwersytetu Warszawskiego i vis-à-vis Akademii Sztuk Pięknych.
BEATA POPCZYK-SZCZĘSNA
We współczesnej praktyce pisania sztuk teatralnych tradycyjna forma dramatyczna jest na ogół strukturą niepewną, a w ręku sprawnych autorów bywa nieustannie dekomponowana i przekształcana – w typ wypowiedzi kompilowanej z wielu warstw stylistycznych i składającej się z fragmentów dramatycznych, lirycznych i epickich. Nie tylko zresztą sposób kompozycji współczesnego utworu scenicznego dalece odbiega od konwencjonalnej architektury słownej dramatu, ale również dominująca niegdyś forma podawcza – dialog dramatyczny – przestaje być wymianą myśli i argumentów, zarysowaniem interakcji postaci, nośnikiem konfliktu.
Nawozy sztuczne
Hel
Tadeusz Nyczek
Zżęte
Dożynki
JAROSŁAW JAKUBOWSKI
Apokaliptyczny dramat narodowy, z odniesieniami do polskiej klasyki, Wesela Wyspiańskiego i Dziadów Mickiewicza. Wielki festyn z okazji żniw gromadzi ludzi z różnych środowisk i różnych poglądów, w ich rozmowach odbijają się tematy z gazet, ale też współczesna obyczajowość. Goście bawią się, kłócą, piją, z tajemniczego powodu nie mogą tylko opuścić imprezy. Wreszcie dociera do nich, że chodzi tu o ostateczne żniwa, że uczestniczą w Końcu Świata. Dramat z obyczajowego fresku przechodzi w moralitet i kończy się wizją wielkiego leja, który wszystkich pochłania.
Odwróciłbym Bernharda
Rozmowa z Jarosławem Jakubowskim
Chłop w kajdanach albo po co nam ludowość dzisiaj
WALDEMAR KULIGOWSKI
Zamierzeniem autora nie jest analiza pojęcia folwarku i badanie jego adekwatności w stosunku do współczesnych korporacji. Głównym celem jest natomiast ukazanie nowego użytku z ludowości. Kultura ludowa stała się negatywnym punktem odniesienia, rekwizytorium wstydliwych i gorszących cech oraz nawyków. Nowe rozpoznania i reinterpretacje ludowej historii Polski pozwalają na poszerzenie naszej wiedzy, na przemyślenie sarmackiego dziedzictwa, podjęcie studiów nad genderowym wymiarem pańszczyzny, jak również praktykami eksploatowania zwierząt w ramach chłopskich ekonomii.
Po bandzie
Gwarantowana jedność narodu
Marek Beylin
Szahidka
Bóg czeka na peronie (Elohim mechake batachana)
MAYA ARAD YASUR, przełożyła Agnieszka Olek
Ośmioro bohaterów mieszkających w Izraelu próbuje ustalić, kim była ciężarna kobieta, której życie zakończyło się samobójczym atakiem w restauracji. Jak wyglądało jej życie w palestyńskim obozie? Jak wyglądało jej dorastanie i co skłoniło ją do religijnego fanatyzmu? Kto ponosi winę za końcową tragedię i jaka jest odpowiedzialność tych, którzy zbagatelizowali zalecenia państwa policyjnego?
Blogosfera teatru
MACIEJ TOMASZEWSKI
Blogerzy – fenomen współczesnej kultury. Zazwyczaj nie mają specjalistycznej wiedzy w żadnej z dziedzin, o których piszą, a jednak zdolni są do wpływania na decyzje tysięcy czytelników. Ludzie, których sława i sukces wyrażane są w czterech liczbach – czytelników, odsłon, fanów i subskrybentów. Ich królestwo składa się z bloga, Facebooka, Instagrama i Youtube’a. Piszą o wszystkich aspektach kultury – od kuchni, mody i podróży przez gry, media, technologie, filmy, komiksy, alkohole, aż po rodzinę i życiowe porady.
Varia
KONTEKSTY: Artysta i mury empatii
Olga Byrska
NOWE SZTUKI:
JOËL POMMERAT Ça ira (1) Fin de Louis
MILOŠ NIKOLIĆ Osamnaest Mačaka i limar Herman Brun
POLINA ŻERIEBCOWA Dniewnik Żeriebcowoj Polin
Korespondencja
Barbara Fatyga
